Wie was Chariovalda?
Chariovalda
was een aanvoerder van de Bataven. Tacitus noemt hem dux. Chariovalda
is de eerste met name genoemde Bataaf uit de geschiedenis en daarmee
de eerste historische figuur uit de vaderlandse geschiedenis. hieronder
lees je zijn relaas in originele Latijnse tekst en Nederlandse vertaling.
Het stuk is van de Romeinse historicus Tacitus en gaat over de militaire
expeditie van Germanicus in het jaar 16 na Chr.1
Germanicus
trekt Germania binnen om de nederlaag van Varus (9 na Chr.) tegen
de Cherusken te wreken. In het onderstaande stuk zijn de Romeinen
met hun bondgenoten aangekomen bij de rivier de Wezer. Aan de overzijde
zijn op dat moment de Cherusken o.l.v. Arminius gearriveerd.2
TACITUS
ANNALES II,11/12
| 2.11.1.
Postero die Germanorum acies trans Visurgim stetit. Caesar nisi
pontibus praesidiisque inpositis dare in discrimen legiones haud
imperatorium ratus, equitem vado tramittit. Praefuere Stertinius
et e numero primipilarium Aemilius, distantibus locis invecti, ut
hostem diducerent. Qua celerrimus amnis, Chariovalda dux Batavorum
erupit. |
2.11.1.
De volgende dag stond een slaglinie Germanen aan de overkant van
de Wezer opgesteld. Omdat Germanicus van mening was dat het niet
strategisch was om de legioenen aan risico's bloot te stellen
zonder bruggen te slaan en daar bewakingsposten bij te plaatsen,
stuurde hij ruiterij via een doorwaadbare plaats naar de overkant.
Aan het hoofd stonden Stertinius en Aemilius, een van de oppercenturio's,
die op uiteengelegen plaatsen het water introkken om de vijand
zo uiteen te trekken. Waar de rivier het snelst stroomde deed
Chariovalda, de aanvoerder van de Bataven een uitval.
|
| 2.11.2.
Eum Cherusci fugam simulantes in planitiem saltibus circumiectam
traxere: dein coorti et undique effusi trudunt adversos, instant
cedentibus collectosque in orbem pars congressi, quidam eminus proturbant. |
2.11.2.
Door een vlucht te veinzen lokten de Cherusken hem een vlakte
binnen die omgeven was door bergwouden: daarna kwamen zij opeens
opzetten en door zich van alle kanten op hen te storten als ze
tegenweer boden dreven ze hen in het nauw, achtervolgden hen als
ze terugweken en, toen zij zich tot een carré geformeerd
hadden, dreven ze hen in wanorde voor zich uit, deels in een gevecht
van man tegen man, sommigen door hen van op afstand te bestoken.
|
| 2.11.3.
Chariovalda diu sustentata hostium saevitia, hortatus suos ut ingruentis
catervas globo perfringerent, atque ipse densissimos inrumpens,
congestis telis et suffosso equo labitur, ac multi nobilium circa:
ceteros vis sua aut equites cum Stertinio Aemilioque subvenientes
periculo exemere |
2.11.3.
Chariovalda bood lange tijd weerstand aan het geweld van de vijanden,
spoorde zijn mannen aan om de aanstormende troepen in gesloten
formatie te doorbreken, en zelf inhakkend op de dichtste gelederen
viel hij onder een hagel van werptuigen en nadat ook zijn paard
van onderen doorboord was. Zo ging het met vele edelen rondom
hem: de overigen wisten zich op eigen kracht uit het gevaar te
redden of doordat de ruiters met Stertinius en Aemilius hen ontzetten. |
vertaling Ben
Bijnsdorp
|